TURGERLEGAL - Uzmanlık. Güvenilirlik. Özveri

Yanlış hissedar listelerinin durdurulması için hissedar-yönetici direktörlere karşı doğrudan dava

Şirketler hukuku alanında uzmanlık makalesi

Gerçekler

Davacı, bir GmbH'nin ortağı olup, davalı genel müdür (davalı 1) ve şirketin (davalı 2) esasen yanlış bir hissedar listesi sunmaktan kaçınmasını talep etmektedir.

Başlangıçta, davalının merhum eşi, davalı 2'nin tek hissedarı ve genel müdürüydü. Vasiyetinde, hisselerin 80 %'sinin davalı 1'e, 20 %'sinin ise davacıya devredilmesini şart koşmuştu. Miras bırakanın ölümünden sonra, davalı 1, hisselerin 20 %'sini davacıya devretmişti. Davalı 1 daha sonra hem devir işlemine hem de vasiyetnameye itiraz etti. Buna rağmen, vasiyetnamede belirtilen hisselere göre hissedar listesi ticaret siciline kaydedildi.

Daha sonra, ikinci davalı genel müdür olarak atandı. Davacı, iddia edilen ciddi görev ihlalleri nedeniyle iki yıl sonra ilk davalıdan olağanüstü genel kurul toplantısı talep ettiğinde, davalı hissedar statüsü hakkında şüphelerini dile getirdi. Devrin geçerliliğini sorguladı ve miras bırakanın mirası davacıya devrederken hatalı bir niyetle hareket ettiğini iddia etti. Bu nedenle, davacının artık hissedar olarak listelenmeyeceği düzeltilmiş bir hissedarlar listesinin sunulacağını duyurdu.

Davacı, "düzeltilmiş" hissedar listesinin duyurulan sunumuna karşı ihtiyati tedbir kararıyla kendini başarıyla savundu. Aynı zamanda, esas davada da benzer bir karar talep etti. İlk aşamada, Stade Bölge Mahkemesi lehine karar verdi (dava no. 8 O 53/20) ve Celle Yüksek Bölge Mahkemesi (dava no. 9 U 1/21) temyizde bunu onadı. Davacı, kendisini artık hissedar olarak tanımlamayan hissedar listesinin sunulmamasını talep etme hakkına sahiptir. Sadece şirketin tamamına değil, aynı zamanda genel müdüre de kurumsal görevlerini ihlal ettiği gerekçesiyle dava açabilir. Bunun nedeni, önceki hissedar listesinin hatalı olmaması ve vasiyetnameye itiraz etmeyi haklı kılacak bir sebep hatası bulunmadığı için, devir işleminin geçerliliğinin önemsiz olmasıdır.

Federal Adalet Divanı'nın hukuki görüşü

Federal Adalet Divanı, temyiz mahkemesi olarak aynı sonuca ulaşmıştır. Ancak, iddiayı ileri sürmek için farklı bir gerekçe seçmiştir. Genel müdür, hissedar ile genel müdür arasında doğrudan bir hukuki ilişki bulunmadığından, genel müdür olarak şirketteki pozisyonundan sorumlu tutulamaz. Limited Şirketler Kanunu'nun (GmbHG) 43 (2) maddesine göre, genel müdür genellikle yalnızca şirkete karşı sorumludur. Ancak davacı, şirketler hukuku kapsamındaki sadakat yükümlülüğünü ihlal ettiği gerekçesiyle ilk davalıyı hissedar sıfatıyla dava edebilir. Bu nedenle, ihtiyati tedbir talebi, yalnızca genel müdür aynı zamanda bir hissedar ise düşünülebilir. Bir hissedar-genel müdür, kendi çıkarlarını kötüye kullanmak amacıyla önemli ölçüde yanlış bir hissedar listesi sunarak bir GmbH'nin genel müdürü konumunu istismar ederse, sadakat yükümlülüğünü ihlal etmiş olur.

Sadece şirket ile hissedarlar arasında değil, aynı zamanda hissedarların kendi aralarında da sadakat yükümlülüğü bulunmaktadır. Önemli ölçüde yanlış bir hissedar listesi sunmak, bu sadakat yükümlülüğünü ihlal eder. Alman Limited Şirketler Kanunu'nun (GmbHG) 16 (1) maddesinin olumsuz meşrulaştırıcı etkisi nedeniyle, hissedarlar hissedar listesinde yer almadıkları sürece hiçbir hak kullanamazlar. Şirketin karar alma ve yapısına katılamazlar. Bu durum, üyelik haklarının özünü etkiler.

Federal Adalet Divanı, davalının motivasyonunun bencil doğasının, davacının olağanüstü genel kurul toplantısını toplamak istemesi durumunda davacının hissedar statüsünü sorgulaması olduğunu ve bunun da davalıyı haklı bir sebepten dolayı işten çıkarmayı amaçladığını değerlendirdi.

Şirket, emanet yükümlülüğünün ihlalinin hukuki bir sonucu olarak, Alman Medeni Kanunu'nun (BGB) 280 (1) ve 249 (1) maddeleri uyarınca tazminat olarak asli durumun iadesini talep edebilir. Hissedar, özellikle, yanlış liste daha önce sunulmuşsa, genel müdürden esasen doğru hissedar listesini sunmasını talep edebilir. Ayrıca, mevcut durumda olduğu gibi, ilk kez ihlal veya tekrar riski varsa, Alman Medeni Kanunu'nun 280. maddesi uyarınca yanlış listenin sunulmasının durdurulmasını talep etmek de mümkündür.

Uygulamaya etkisi

Uygulamada bu, bir hissedar listesinin yanlış sunulması durumunda, hissedar olması koşuluyla genel müdür hakkında da dava açılabileceği anlamına gelir. Bu gibi durumlarda, yanlış listenin daha önce sunulup sunulmadığına bağlı olarak hem ihtiyati tedbirler hem de listenin düzeltilmesi için dava açılabilir. Hissedar-genel müdüre doğrudan dava açma seçeneği, Federal Adalet Divanı tarafından dezavantajlı hissedarlara baskı yapmak için sağlanan etkili bir yoldur.